Sarajevo, 23. decembar 2025. – „Teške bolesti poput karcinoma, ozbiljnih srčanih mana i oštećenja pluća u bliskoj budućnosti mogle bi se liječiti preciznije, efikasnije i – u mnogim slučajevima – ambulantno, bez invazivnih operacija“, istaknuto je na predavanju „Kompjuterske simulacije i eksperimenti u bioinženjerstvu i medicini: dostignuća i trendovi“, koje je u Akademiji nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine održao prof. dr Saša Kenjereš, redovni profesor Tehničkog univerziteta u Delftu i jedan od vodećih svjetskih stručnjaka u oblasti primijenjene fizike, bioinženjerstva i medicinskih simulacija.
U savremenoj medicini, kako ističe prof. Kenjereš, razumijevanje strujanja krvi i vazduha ključno je za rano otkrivanje bolesti. Brojne patologije nastaju upravo zbog suptilnih poremećaja u protoku – detalja koje današnje kliničke metode često ne mogu precizno detektovati.
Rješenje dolazi kroz razvoj tzv. digitalnih blizanaca – visoko preciznih, pacijentu prilagođenih kompjuterskih modela srca, krvnih sudova i pluća, zasnovanih na MRI i CT snimcima. Ovi modeli omogućuju ljekarima i istraživačima da analiziraju bolest prije nego što postane klinički vidljiva, ali i da virtualno testiraju terapije i operacije prije nego što se primijene na pacijentu.
Posebnu pažnju privlače rezultati koji pokazuju da je, uz pomoć kompjuterskih simulacija i vještačke inteligencije, moguće smanjiti dozu lijekova i do pet puta, dok se istovremeno lokalna koncentracija lijeka na oboljelom mjestu povećava i do deset puta. Time se značajno smanjuju nuspojave i povećava efikasnost terapije.
Tokom predavanja prof. dr. Saša Kenjereš je predstavio i konkretne primjene i primjere u optimizaciji bajpas operacija kod djece rođene s teškim srčanim manama, preciznijem liječenju tumora kombinacijom zračenja, nanotehnologije i magnetnih polja, personalizovanoj distribuciji lijekova u respiratornom sistemu, razvoju neinvazivnih terapija koje bi u budućnosti mogle zamijeniti klasične operativne zahvate.
Ono što ovu oblast čini posebno revolucionarnom jeste snažna saradnja između tehničkih univerziteta i najprestižnijih medicinskih centara u Evropi, SAD-u i Aziji. Metode razvijene u laboratorijama prof. Kenjereša već se primjenjuju u univerzitetskim bolnicama u Holandiji, a usvajaju ih i vodeće dječije klinike u Washingtonu i drugim svjetskim centrima.
„Cilj je da medicina koja je precizna, personalizovana i minimalno invazivna – medicina u kojoj se bolest prepoznaje ranije, liječi ciljano i s manje opterećenja za pacijenta. Cilj je da recimo ubijamo centar tumora iznutra. Možda ćemo za pet godina pričati o uspjehu upravo ove metode“, poručuje prof. Kenjereš.
Predavanje u Akademiji nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine donosi uvid u budućnost u kojoj superkompjuteri, umjetna inteligencija i medicinski eksperimenti zajedno spašavaju živote – i u kojoj će mnogi teški tretmani biti dostupni bez dugih hospitalizacija i rizičnih zahvata.
