Zahvaljujući podršci Evropske unije kroz program ReLOaD3, mladi iz Ilijaša otkrivaju kulturno i historijsko nasljeđe svoje zajednice kroz niz aktivnosti koje kombiniraju nove tehnologije i kreativnost.
Početkom mjeseca juna, Osnovna škola “Stari Ilijaš” bila je domaćin nesvakidašnjoj radionici: mladi iz ove zajednice mogli su da nauče bosančicu, autentično pismo srednjovjekovne Bosne. Više od 20 djevojaka i mladića, pažljivo je pratilo upute nastavnice, upoznavalo se sa slovima, te pokušavalo napisati nekoliko riječi.
“Baš je zanimljivo”, govori 14-godišnja Nedžla, jedna od učesnica.
Ipak, ova radionica nije samo prostor za kreativno izražavanje i druženje. Ona je dio šire inicijative koja nastoji kod mladih razviti osjećaj pripadnosti lokalnoj zajednici, ojačati kulturnu koheziju i približiti im bogatu historiju njihovog kraja.
“Mladi još sazrijevaju. Treba ih motivisati i ove radionice su tu da im približimo teme kulture i historije” govori Safija Beširević, nastavnica likovnog. “Mladi su zainteresirani, ali ne znaju odakle da krenu. Kada im mi pokažemo, oni slušaju, prate”.
Radionicu je organizovala Fondacija Starobosanski grad Dubrovnik u okviru projekta „Terenska edukacija o kulturno-historijskom naslijeđu općine Ilijaš“, koji je podržan kroz Regionalni program lokalne demokratije na Zapadnom Balkanu – ReLOaD3. ReLOaD3 finansira Evropska unija, a provodi Razvojni program Ujedinjenih nacija (UNDP) u Bosni i Hercegovini u partnerstvu sa 14 općina i gradova, uključujuči i Ilijaš.
Projekat je osmišljen nakon što su analize pokazale da osnovne škole na području Ilijaša nemaju razvijen model terenske nastave, što onda dovodi do nedostatka praktičnih iskustava i slabe integracije kulturne baštine u obrazovni proces.
Na području ove općine nalaze se dva nacionalna spomenika Bosne i Hercegovine – Stari grad Dubrovnik i nekropola Kopošići. Iako predstavljaju vrijedan dio kulturno-historijske baštine, njihova obrazovna vrijednost još uvijek nije dovoljno uključena u rad osnovnih škola.
Zato, uz slogan “Jer naslijeđe opstoji onoliko koliko smo sposobni mladima prenijeti da ponesu dalje”, ovaj projekat je imao za cilj da okupi 100 učenika i učenica uzrasta od 11 do 14 godina i njihove nastavnike kako bi kroz zajedničke aktivnosti bolje upoznali i koristili ove lokalitete u procesu učenja.
“Želimo koristiti nove tehnologije kako bismo historiju i kulturu približili mladima”, govori Perica Mijatović iz Fondacije Starobosanski grad Dubrovnik. On dodaje da je prezadovoljan dosadašnjim rezultatima projekta. “Odaziv mladih je izuzetan te smo premašili planom postavljene brojke. Sve prolazi iznad mojih očekivanja”.
Od planiranih 100, na aktivnostima je učestvovalo 200 učenika i učenica.
Pored radionice bosančice, aktivnosti ovog četveromjesečnog projekta uključivale su edukativni izlet Starom gradu Dubrovniku i nekropoli Kopošići. Uz to, mladi su učestvovali na predavanjima o uticaju klimatskih promjena na stećke i značaju Starog grada Dubrovnika, radionicama izrade stećaka i herbarija, te radionici virtuelne realnosti o interpretaciji kulturno-historijskog naslijeđa.
Sve radionice su interdisciplinarne i osmišljene na način da povezuju kulturno-historijsko naslijeđe, zaštitu okoliša, savremene tehnologije i kreativno izražavanje, podstičući mlade na aktivno učenje i razvoj svijesti o značaju očuvanja zajedničke baštine.
“Djeci sve dodatno postaje interesantno jer otkrivaju nove vještine, te kroz praktičan rad mogu naučiti i nešto o sebi, te razvijati interese”, govori Elma Čaušević Mujezinović, jedna od voditeljica radionica u sklopu projekta.
Kad razmišlja o svim aktivnostima na kojima je učestovala kroz projekat, Nedžla ne može da se odluči koja joj je najdraža. “Dosta je toga što mi se svidjelo. Prije sam znala da postoji Stari Grad, da postoje stećci, ali ništa više od toga. Sada sam naučila i baš sam uživala”.
Učenici osnovnih škola na terenskom izletu na Stari grad Dubrovnik
Mladi su učestvovali i na radionici virtuelne realnosti o interpretaciji kulturno-historijskog naslijeđa
Perica Mijatović pokazuje stećke koji se nalazi u nekropoli Kopošići
Kroz ovakve i slične projekte, mladi imaju priliku da postanu čuvari i promotori kulturno-historijskog naslijeđa svoje zajednice. Zahvaljujući praktičnom iskustvu, kreativnom radu i korištenju savremenih tehnologija, mladi upoznavaju prošlost svog kraja, ali i razvijaju osjećaj odgovornosti i spremnosti da to naslijeđe prenose budućim generacijama.
O projektu: ReLOaD3, koji finansira Evropska unija, a implementira UNDP, pomaže građanima i građankama da aktivnije učestvuju u donošenju odluka i doprinosi boljoj saradnji između vlasti i organizacija civilnog društva. U Bosni i Hercegovini, ReLOaD3 se provodi u 14 općina i gradova, uključujući i Ilijaš, u periodu od februara 2025. godine do januara 2029. godine.
