*Istraživači okupljeni oko pčelinjaka VMP-Velemed iz Ilijaša predstavit će rezultate svojih istraživanja na međunarodnim naučnim skupovima u Bosni i Hercegovini i Turskoj. Među autorima su iskusni istraživači i studentica biologije iz Ilijaša, čiji je rad prihvaćen za takmičarski dio konferencije INSAM 2026.
Tokom akademske 2025/2026. godine formiran je istraživački tim posvećen proučavanju kranjske pčele (Apis mellifera carnica) na pčelinjaku VMP-Velemed u Ilijašu, u vlasništvu Elvira Čuture. Tim okuplja stručnjake iz različitih oblasti, a istraživanja su usmjerena na biologiju pčelinjih zajednica, uzgoj matica, njihovu ishranu i unapređenje pčelarske prakse.
U istraživačkom radu učestvuju Elvir Čutura, prof. dr. Suvad Lelo, dr. Mirzeta Kašić-Lelo, prof. dr. Denisa Žujo-Zekić, dr. Elvedin Šabanović, Emir Memišević i drugi saradnici.
Tokom ove akademske godine pripremljen je veći broj naučnih radova, od kojih su pojedini već objavljeni, dok su drugi prihvaćeni za štampu ili predstavljanje na međunarodnim naučnim skupovima.
Naučni odbor Prve međunarodne naučno-stručne konferencije INSAM 2026, koju organizuje Prirodno-matematički fakultet Univerziteta u Tuzli, prihvatio je dva rada istraživačkog tima povezanog s pčelinjakom VMP-Velemed. Konferencija će biti održana 29. i 30. oktobra 2026. godine u Tuzli.
Prvi rad, autorice dr. Mirzete Kašić-Lelo, nosi naziv „Sex ratio“ i bavi se odnosom spolova u košnicama kranjske pčele (Apis mellifera carnica Pollmann, 1879) na pčelinjacima VMP-Velemed u Ilijašu.
Drugi rad, autora Elvira Čuture i dr. Suvada Lela, naslovljen je „Uticaj veličine matičnjaka na težinu tek izležene matice Apis mellifera carnica Pollmann, 1879“. Istraživanje se bavi uticajem veličine matičnjaka na težinu tek izležene matice, što je značajno za proučavanje uzgoja matica i unapređenje pčelarske prakse.
Posebnu pažnju privlači i učešće Adne Čuture, studentice prve godine Odsjeka za biologiju Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, čiji je rad prihvaćen za takmičarski dio konferencije INSAM 2026.
Njen rad nosi naziv „Suplementacija kravljim mlijekom pčelinjih zajednica u bezpolenskom periodu na VMP pčelinjacima, Ilijaš, BiH“, a nastao je u saradnji s Elvirom Čuturom i dr. Suvadom Lelom. Tema istraživanja odnosi se na ishranu pčelinjih zajednica u periodu nedostatka polena.
Učešće u takmičarskom dijelu konferencije prilika je za predstavljanje studentskog istraživačkog rada stručnoj i akademskoj javnosti te povezivanje znanja stečenog tokom studija s praktičnim izazovima pčelarstva.
Elvir Čutura i dr. Suvad Lelo ostvarili su i međunarodno učešće prihvatanjem rada „Impact of Late Queen Replacement on Autumn Brood Development Dynamics in VMP Bosanka Hives“ za usmenu prezentaciju na skupu International Anatolia Research Congress.
Kongres će biti održan od 14. do 16. oktobra 2026. godine u Aksarayu u Turskoj. Rad se bavi dinamikom razvoja legla tokom jeseni u košnicama VMP Bosanka, s posebnim osvrtom na uticaj kasne zamjene matice.
Predstavljanje ovog istraživanja pruža priliku za razmjenu rezultata i iskustava s istraživačima iz drugih sredina te promociju praktičnih i naučnih saznanja iz pčelarstva.
Još jedan rad iz Ilijaša bit će predstavljen na XI međunarodnom kongresu pčelarstva, koji će se održati 7. i 8. novembra 2026. godine u Tuzli.
Rad pod nazivom „VMP metoda beskontaktnog presađivanja larvi vrste *Apis mellifera carnica* Pollmann, 1879“, čiji su autori Elvir Čutura i dr. Suvad Lelo, bavi se metodom rada s pčelinjim larvama koja može imati značaj za unapređenje postupaka uzgoja matica i razvoj savremenog pčelarstva.
Učešće na ovom kongresu omogućit će predstavljanje rezultata istraživanja stručnoj javnosti i razmjenu iskustava o metodama koje se primjenjuju u pčelarskoj praksi.
Istraživački tim iz Ilijaša već je ostvario rezultate i kroz objavljivanje naučnih radova. Među njima je rad Elvira Čuture i dr. Suvada Lela o uticaju električne zaštitne ograde na ponašanje pčela, objavljen 2025. godine u časopisu *Prilozi fauni Bosne i Hercegovine*.
Pripremljeni su i drugi radovi koji se bave akustičnom analizom frekvencijskog spektra pčelinjih zajednica, poređenjem prinosa meda i legla u sistemima pčelarenja s jednom i dvije matice, taksonomskim karakteristikama vrste Apis mellifera te morfometrijskom analizom površine krila kranjske pčele. Prema dostavljenim podacima, pojedini od ovih radova recenzirani su i prihvaćeni za štampu.
Čutura, Lelo i Žujo-Zekić predstavili su 5. juna 2026. godine i rad „Impact of controlled dequeening on the productivity of bee communities in selected hives of the subspecies Apis mellifera carnica Pollmann, 1879 (Hymenoptera: Apidae) in private apiaries VMP-Velemed, Ilijaš“ na Devetoj internacionalnoj naučnoj konferenciji. Prema dostavljenim informacijama, rad je u recenzentskom postupku.
Istraživanja koja se provode na pčelinjaku VMP-Velemed pokazuju kako praktično iskustvo u pčelarstvu može poslužiti kao osnova za naučno proučavanje biologije pčela, uzgoja matica, ishrane pčelinjih zajednica i unapređenja proizvodnih metoda.
Posebno je značajno uključivanje Adne Čuture, studentice biologije iz Ilijaša, koja već tokom prve godine studija učestvuje u istraživačkom radu i dobija priliku da svoje rezultate predstavi na međunarodnoj naučnoj konferenciji.
Predstavljanje radova u Tuzli i Turskoj omogućava razmjenu znanja, povezivanje istraživača i promociju rezultata ostvarenih na lokalnom nivou. Istovremeno, ovakvi projekti otvaraju prostor za razvoj novih istraživanja i povezivanje praktičnog pčelarstva s akademskim obrazovanjem.
Za Ilijaš je to prilika da se kroz nauku, pčelarstvo i uključivanje mladih istraživača predstave lokalno znanje i iskustvo te doprinese promociji Bosne i Hercegovine u međunarodnoj naučnoj zajednici.
